'' Έρως ανίκατε μάχαν''..Έρωτα ανίκητε στη μάχη!!Ίσως ένας από τους πιο γνωστούς στίχους του μεγάλου μας τραγικού ποιητή της αρχαιότητας Σοφοκλή.Πόσες εκατομμύρια σελίδες έχουν γραφτεί ανά τους αιώνες για τον έρωτα; Πόσοι ποιητές,πόσοι λογοτέχνες,πόσα τραγούδια,στοχαστές και όλο το ανθρώπινο γένος τον αναζητά πίσω από λέξεις,σκέψεις,αναμνήσεις και στιγμές;Προσωπικά θα αναπτύξω στη συνέχεια το βασικό κορμό ενός μεγαλειώδους έργου,δροσερού,ανάρπαστου,που έχει διαβαστεί σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης!Δεν είναι άλλο από το ''Συμπόσιο'' ή αλλιώς ''Περί έρωτος''.
Συμπόσιο ή αλλιώς δείπνον ή πότος.Στην αρχαιότητα τα συμπόσια ήταν ιδιαιτέρως δημοφιλή.Αποτελούσαν κοινωνική εκδήλωση η οποία χαρακτηριζόταν από μια χαρούμενη ατμόσφαιρα και άφθονη κατανάλωση πότου συγκεκριμένα κρασιού.Στην αρχαία Ελλάδα ειδικά τα συμπόσια είχαν μια ιδιαιτερότητα ,απευθύνονταν σε συγκεκριμένη κοινωνική τάξη,αυτή των ευγενών.Τα συμπόσια στην αρχαία Αθήνα, λαμβάνοντας υπόψιν την τότε ανδροκρατούμενη και δουλοκρατική κοινωνία,συμπεραίνουμε σαφώς πως αποτελούνταν μόνο από άνδρες,αποκλείονταν δηλαδή γυναίκες και δούλοι.Οι δούλοι μετέφεραν μόνο τον οίνο και τα όσα χρειάζονταν για το συμπόσιο,μάζευαν τα ενδύματα και τα υποδήματα των συνδαιτυμόνων(=οι παρευρισκόμενοι στο δείπνο) και τίποτα παραπάνω.Από την άλλη μεριά οι μόνες γυναίκες που είχαν πρόσβαση στα συμπόσια ήταν οι αυλητρίδες,οι οποίες ήταν ελαφρών ηθών και ψυχαγωγούσαν τους συνδαιτυμόνες.Ο αμφιτρύωνας, δηλαδή ο οικονομικά επιφανής άνδρας που διοργάνωνε το δείπνο στο σπίτι του ,φρόντιζε να ικανοποιηθούν πλήρως οι καλεσμένοι.Η αμφίεση όλων ήταν επίσημη.Κάθονταν γύρω από το τραπέζι κυκλικά και δεξιά από τον αμφιτρύωνα το τιμώμενο πρόσωπο .
Στα συμπόσια βέβαια πέρα από αυτό το ξέφρενο κλίμα του πότου και της μουσικής (συχνά απήγγειλαν με συνοδεία μουσικής ή αστεϊζονταν) , διδόταν η ευκαιρία να συζητηθούν διάφορα θέματα φιλοσοφικά,της επικαιρότητας,όπου ακούγονταν πολλές απόψεις και γίνονταν άκρως πνευματικές συζητήσεις.Σε μια παρόμοια ατμόσφαιρα τοποθετείται και το ''Συμπόσιο'' του Πλάτωνα.
Ο Πλάτων συνήθως τιτλοφορούσε τα έργα του με το όνομα του εκάστοτε συνομιλητή του Σωκράτη.Ο Σωκράτης μην ξεχνάμε πως είναι ο βασικός πρωταγωνιστής όλων των έργων του Πλάτωνα.Το ''Συμπόσιο'' όμως αποτελεί εξαίρεση.Η ονομασία συμπόσιο προέρχεται από το κλίμα μέσα στο οποίο διεξάγεται ο διάλογος ,δηλαδή συν και πότος(με τη συνοδεία κρασιού) .Ο δεύτερος τίτλος του έργου είναι το ''περί έρωτος'' ,ο οποίος ξεκάθαρα αναφέρεται στο θέμα που πραγματεύεται το έργο (σχετικά με τον έρωτα) .
Ο στόχος του ''Συμποσίου'' είναι η διερεύνηση του έρωτα .Ύστερα αυτό που προσπαθεί για ακόμη μια φορά ο Πλάτωνας είναι να αναδείξει τον δάσκαλό του Σωκράτη.
Στο Συμπόσιο οι έννοιες που συναντάει κανείς διαρκώς είναι έρως και εραστής ,οι οποίες για τον Πλάτωνα είναι εφάμιλλες των εννοιών φιλοσοφία και φιλόσοφος.Ας μην ξεχνάμε πως πλατωνικός έρωτας είναι η αγάπη για την φιλοσοφία.
Το ''Συμπόσιο'' ξεκινάει όπως όλα τα έργα του Πλάτωνα, με αφήγηση .Ο Απολλόδωρος αφηγείται αυτά που του διηγήθηκε ο Αριστόδημος, ο οποίος ήταν ένας από τους συνδαιτυμόνες του συμποσίου.Το συγκεκριμένο συμπόσιο έλαβε χώρα στο σπίτι του εύπορου Αθηναίου Αγάθωνος .Οι παρευρισκόμενοι οι οποίοι είναι και οι συνομιλητές του έργου είναι ο Φαίδρος,ο Ερυξίμαχος,ο Αριστόδημος,ο Αριστοφάνης, ο Αλκιβιάδης , ο Παυσανίας και φυσικά ο Σωκράτης.
Η συζήτηση αναφορικά με τον έρωτα αρχίζει και οι προσκεκλημένοι παραθέτουν τις απόψεις τους .Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η άποψη του Αριστοφάνη , ο οποίος παρουσιάζει τον έρωτα μέσα από έναν μύθο που παραπέμπει στη Θεογονία .Ο άνθρωπος σύμφωνα με το μύθο του Αριστοφάνη όταν γεννήθηκε, ήταν ένα διπλό-κυλινδρικό ανθρώπινο ον,σαν σιαμαίος.Είχε τρεις μορφές, άνδρας
ενωμένος με άνδρα,γυναίκα ενωμένη με γυναίκα και άνδρας ενωμένος με γυναίκα.Όμως ο άνθρωπος διέπραξε ύβρη,ήθελε δηλαδή να καταχραστεί την δύναμη του Δία,πράγμα που προκάλεσε την οργή
του Δία,ο οποίος και τον τιμώρησε : χώρισε το ανθρώπινο ον στη μέση ,το διχοτόμησε.Με αυτόν τον τρόπο χώρισε τον άνδρα από τον άνδρα ,την γυναίκα από την γυναίκα και τον άνδρα από την γυναίκα.Επειδή ύστερα από αυτό πιστοποίησε πως όλα κινούνταν αργά, παραχώρησε το προνόμιο της αναπαραγωγής.Και κάπως έτσι ξεκινά ο αιώνιος αγώνας του ανθρώπου να βρει το άλλο του μισό (ναι από το μύθο του Αριστοφάνη έχει επικρατήσει αυτό που λέμε ''έτερον ήμισυ '') να ενωθεί μαζί του ,να ολοκληρωθεί βρίσκοντας αυτή την πρωταρχική του μορφή.Σ αυτό τον αγώνα του ανθρώπου βοηθός είναι ο έρωτας.
Όλοι οι παρευρισκόμενοι διατυπώνουν τις απόψεις τους και φτάνει η σειρά του Σωκράτη ,ο οποίος πάντα στα έργα του Πλάτωνα μιλάει τελευταίος και διατυπώνει την αλήθεια,αφού πρώτα αποδείξει τα σαθρά επιχειρήματα των συνομιλητών του.Το ίδιο συμβαίνει και εδώ. Οι λόγοι όλων των προηγούμενων εμπεριείχαν κάποιο κόκκο αλήθειας ,όμως ήταν κατά βάσιν λάθος.Ο Σωκράτης ξεκινάει αρνητικά.Προσπαθεί δηλαδή να δείξει τι δεν είναι έρωτας.Μέσω της διαλεκτικής και μαιευτικής μεθόδου του,με ερωτήσεις που υποβάλλει στο συνομιλητή τον κάνει να αναιρέσει τις απόψεις του ,οι οποίες αντιλαμβάνεται μέσα από τις ερωτήσεις του Σωκράτη πως είναι λάθος (Ο Σωκράτης ποτέ δεν διατύπωνε την αλήθεια ,έκανε μέσα από διάλογο τον συνομιλητή να ''γεννήσει'' την αλήθεια που γνώριζε απλά δεν θυμόταν ,την αλήθεια που όλοι μας αντικρίζουμε σε ένα προσωματικό στάδιο).
Αφού τελειώσει αυτή η διαδικασία πλάθει τον όρο από την αρχή .Στο ''Συμπόσιο'' επικαλείται το λόγο της Διοτίμας,μιας γυναίκας ''Πυθαγορικής'' που το όνομα της μιλάει για την ισότητα δράσεων ανδρών και γυναικών γι΄αυτό και είναι η μόνη γυναίκα που μετέχει στο συμπόσιο.Και ξεκινάει ο ορισμός του έρωτα....
Ο έρωτας σύμφωνα με τον Σωκράτη(Διοτίμα)δεν είναι ούτε θεός ούτε άνθρωπος ,είναι δαίμων. Είναι διττός -διπλός ...Άλλες φορές σε ευεργετεί κι άλλες όχι ..αυτό οφείλεται στην διπλή,αντιφατική καταγωγή του ,είναι το παιδί της πενίας και του πλούτου.Και συνεχίζει... έρωτας είναι το να επιθυμείς να κατακτήσεις αυτό που δεν σου ανήκει,δηλαδή το κάλλος(την σωματική ομορφιά) και το αγαθό (την ψυχή) ,προκειμένου να δημιουργήσεις πνευματικούς τόκους(έργα λογοτεχνικά και άλλα έργα τέχνης) και σωματικούς τόκους(δηλαδή απογόνους -παιδιά) προκειμένου ο έρωτας να καταστεί αθάνατος. Στη δεύτερη φάση του ορισμού αναφέρεται στα στάδια του έρωτα .Το πρώτο στάδιο είναι η ''παιδεία αισθητική'' η κατάκτηση της σωματικής ομορφιάς,αυτό το στάδιο κατακτάται από όλους .Το δεύτερο στάδιο είναι η ''ηθική παιδεία'' ,η κατάκτηση της ψυχής. Και το τρίτο στάδιο είναι αυτό στο οποίο φτάνουν ελάχιστοι, οι μυημένοι ,πρόκειται για την ''διανοητική παιδεία '' τον έρωτα για την επιστήμη ,που οδηγεί στην ''ιδέα του ωραίου '' στην απόλυτη κορύφωση ,τον έρωτα της ομορφιάς καθεαυτής και για τον εαυτό της ..
Σ΄ όλη μας την ζωή αναζητούμε τον έρωτα ...Καμία όμως λέξη ,κανένας στοχασμός και καμία φιλοσοφία,όσο εντυπωσιακοί και εύστοχοι κι αν είναι δεν θα μπορέσει ποτέ να αποτυπώσει την ορμή που νιώθει μια ψυχή όταν ερωτεύεται ...... Δεν θα υπήρχε ζωή ,αν δεν καιγόμασταν στη φωτιά του έρωτα!!!!!!!
Συμπόσιο ή αλλιώς δείπνον ή πότος.Στην αρχαιότητα τα συμπόσια ήταν ιδιαιτέρως δημοφιλή.Αποτελούσαν κοινωνική εκδήλωση η οποία χαρακτηριζόταν από μια χαρούμενη ατμόσφαιρα και άφθονη κατανάλωση πότου συγκεκριμένα κρασιού.Στην αρχαία Ελλάδα ειδικά τα συμπόσια είχαν μια ιδιαιτερότητα ,απευθύνονταν σε συγκεκριμένη κοινωνική τάξη,αυτή των ευγενών.Τα συμπόσια στην αρχαία Αθήνα, λαμβάνοντας υπόψιν την τότε ανδροκρατούμενη και δουλοκρατική κοινωνία,συμπεραίνουμε σαφώς πως αποτελούνταν μόνο από άνδρες,αποκλείονταν δηλαδή γυναίκες και δούλοι.Οι δούλοι μετέφεραν μόνο τον οίνο και τα όσα χρειάζονταν για το συμπόσιο,μάζευαν τα ενδύματα και τα υποδήματα των συνδαιτυμόνων(=οι παρευρισκόμενοι στο δείπνο) και τίποτα παραπάνω.Από την άλλη μεριά οι μόνες γυναίκες που είχαν πρόσβαση στα συμπόσια ήταν οι αυλητρίδες,οι οποίες ήταν ελαφρών ηθών και ψυχαγωγούσαν τους συνδαιτυμόνες.Ο αμφιτρύωνας, δηλαδή ο οικονομικά επιφανής άνδρας που διοργάνωνε το δείπνο στο σπίτι του ,φρόντιζε να ικανοποιηθούν πλήρως οι καλεσμένοι.Η αμφίεση όλων ήταν επίσημη.Κάθονταν γύρω από το τραπέζι κυκλικά και δεξιά από τον αμφιτρύωνα το τιμώμενο πρόσωπο .
Στα συμπόσια βέβαια πέρα από αυτό το ξέφρενο κλίμα του πότου και της μουσικής (συχνά απήγγειλαν με συνοδεία μουσικής ή αστεϊζονταν) , διδόταν η ευκαιρία να συζητηθούν διάφορα θέματα φιλοσοφικά,της επικαιρότητας,όπου ακούγονταν πολλές απόψεις και γίνονταν άκρως πνευματικές συζητήσεις.Σε μια παρόμοια ατμόσφαιρα τοποθετείται και το ''Συμπόσιο'' του Πλάτωνα.
Ο Πλάτων συνήθως τιτλοφορούσε τα έργα του με το όνομα του εκάστοτε συνομιλητή του Σωκράτη.Ο Σωκράτης μην ξεχνάμε πως είναι ο βασικός πρωταγωνιστής όλων των έργων του Πλάτωνα.Το ''Συμπόσιο'' όμως αποτελεί εξαίρεση.Η ονομασία συμπόσιο προέρχεται από το κλίμα μέσα στο οποίο διεξάγεται ο διάλογος ,δηλαδή συν και πότος(με τη συνοδεία κρασιού) .Ο δεύτερος τίτλος του έργου είναι το ''περί έρωτος'' ,ο οποίος ξεκάθαρα αναφέρεται στο θέμα που πραγματεύεται το έργο (σχετικά με τον έρωτα) .
Ο στόχος του ''Συμποσίου'' είναι η διερεύνηση του έρωτα .Ύστερα αυτό που προσπαθεί για ακόμη μια φορά ο Πλάτωνας είναι να αναδείξει τον δάσκαλό του Σωκράτη.
Στο Συμπόσιο οι έννοιες που συναντάει κανείς διαρκώς είναι έρως και εραστής ,οι οποίες για τον Πλάτωνα είναι εφάμιλλες των εννοιών φιλοσοφία και φιλόσοφος.Ας μην ξεχνάμε πως πλατωνικός έρωτας είναι η αγάπη για την φιλοσοφία.
Το ''Συμπόσιο'' ξεκινάει όπως όλα τα έργα του Πλάτωνα, με αφήγηση .Ο Απολλόδωρος αφηγείται αυτά που του διηγήθηκε ο Αριστόδημος, ο οποίος ήταν ένας από τους συνδαιτυμόνες του συμποσίου.Το συγκεκριμένο συμπόσιο έλαβε χώρα στο σπίτι του εύπορου Αθηναίου Αγάθωνος .Οι παρευρισκόμενοι οι οποίοι είναι και οι συνομιλητές του έργου είναι ο Φαίδρος,ο Ερυξίμαχος,ο Αριστόδημος,ο Αριστοφάνης, ο Αλκιβιάδης , ο Παυσανίας και φυσικά ο Σωκράτης.
Η συζήτηση αναφορικά με τον έρωτα αρχίζει και οι προσκεκλημένοι παραθέτουν τις απόψεις τους .Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η άποψη του Αριστοφάνη , ο οποίος παρουσιάζει τον έρωτα μέσα από έναν μύθο που παραπέμπει στη Θεογονία .Ο άνθρωπος σύμφωνα με το μύθο του Αριστοφάνη όταν γεννήθηκε, ήταν ένα διπλό-κυλινδρικό ανθρώπινο ον,σαν σιαμαίος.Είχε τρεις μορφές, άνδρας
ενωμένος με άνδρα,γυναίκα ενωμένη με γυναίκα και άνδρας ενωμένος με γυναίκα.Όμως ο άνθρωπος διέπραξε ύβρη,ήθελε δηλαδή να καταχραστεί την δύναμη του Δία,πράγμα που προκάλεσε την οργή
του Δία,ο οποίος και τον τιμώρησε : χώρισε το ανθρώπινο ον στη μέση ,το διχοτόμησε.Με αυτόν τον τρόπο χώρισε τον άνδρα από τον άνδρα ,την γυναίκα από την γυναίκα και τον άνδρα από την γυναίκα.Επειδή ύστερα από αυτό πιστοποίησε πως όλα κινούνταν αργά, παραχώρησε το προνόμιο της αναπαραγωγής.Και κάπως έτσι ξεκινά ο αιώνιος αγώνας του ανθρώπου να βρει το άλλο του μισό (ναι από το μύθο του Αριστοφάνη έχει επικρατήσει αυτό που λέμε ''έτερον ήμισυ '') να ενωθεί μαζί του ,να ολοκληρωθεί βρίσκοντας αυτή την πρωταρχική του μορφή.Σ αυτό τον αγώνα του ανθρώπου βοηθός είναι ο έρωτας.
Όλοι οι παρευρισκόμενοι διατυπώνουν τις απόψεις τους και φτάνει η σειρά του Σωκράτη ,ο οποίος πάντα στα έργα του Πλάτωνα μιλάει τελευταίος και διατυπώνει την αλήθεια,αφού πρώτα αποδείξει τα σαθρά επιχειρήματα των συνομιλητών του.Το ίδιο συμβαίνει και εδώ. Οι λόγοι όλων των προηγούμενων εμπεριείχαν κάποιο κόκκο αλήθειας ,όμως ήταν κατά βάσιν λάθος.Ο Σωκράτης ξεκινάει αρνητικά.Προσπαθεί δηλαδή να δείξει τι δεν είναι έρωτας.Μέσω της διαλεκτικής και μαιευτικής μεθόδου του,με ερωτήσεις που υποβάλλει στο συνομιλητή τον κάνει να αναιρέσει τις απόψεις του ,οι οποίες αντιλαμβάνεται μέσα από τις ερωτήσεις του Σωκράτη πως είναι λάθος (Ο Σωκράτης ποτέ δεν διατύπωνε την αλήθεια ,έκανε μέσα από διάλογο τον συνομιλητή να ''γεννήσει'' την αλήθεια που γνώριζε απλά δεν θυμόταν ,την αλήθεια που όλοι μας αντικρίζουμε σε ένα προσωματικό στάδιο).
Αφού τελειώσει αυτή η διαδικασία πλάθει τον όρο από την αρχή .Στο ''Συμπόσιο'' επικαλείται το λόγο της Διοτίμας,μιας γυναίκας ''Πυθαγορικής'' που το όνομα της μιλάει για την ισότητα δράσεων ανδρών και γυναικών γι΄αυτό και είναι η μόνη γυναίκα που μετέχει στο συμπόσιο.Και ξεκινάει ο ορισμός του έρωτα....
Ο έρωτας σύμφωνα με τον Σωκράτη(Διοτίμα)δεν είναι ούτε θεός ούτε άνθρωπος ,είναι δαίμων. Είναι διττός -διπλός ...Άλλες φορές σε ευεργετεί κι άλλες όχι ..αυτό οφείλεται στην διπλή,αντιφατική καταγωγή του ,είναι το παιδί της πενίας και του πλούτου.Και συνεχίζει... έρωτας είναι το να επιθυμείς να κατακτήσεις αυτό που δεν σου ανήκει,δηλαδή το κάλλος(την σωματική ομορφιά) και το αγαθό (την ψυχή) ,προκειμένου να δημιουργήσεις πνευματικούς τόκους(έργα λογοτεχνικά και άλλα έργα τέχνης) και σωματικούς τόκους(δηλαδή απογόνους -παιδιά) προκειμένου ο έρωτας να καταστεί αθάνατος. Στη δεύτερη φάση του ορισμού αναφέρεται στα στάδια του έρωτα .Το πρώτο στάδιο είναι η ''παιδεία αισθητική'' η κατάκτηση της σωματικής ομορφιάς,αυτό το στάδιο κατακτάται από όλους .Το δεύτερο στάδιο είναι η ''ηθική παιδεία'' ,η κατάκτηση της ψυχής. Και το τρίτο στάδιο είναι αυτό στο οποίο φτάνουν ελάχιστοι, οι μυημένοι ,πρόκειται για την ''διανοητική παιδεία '' τον έρωτα για την επιστήμη ,που οδηγεί στην ''ιδέα του ωραίου '' στην απόλυτη κορύφωση ,τον έρωτα της ομορφιάς καθεαυτής και για τον εαυτό της ..
Σ΄ όλη μας την ζωή αναζητούμε τον έρωτα ...Καμία όμως λέξη ,κανένας στοχασμός και καμία φιλοσοφία,όσο εντυπωσιακοί και εύστοχοι κι αν είναι δεν θα μπορέσει ποτέ να αποτυπώσει την ορμή που νιώθει μια ψυχή όταν ερωτεύεται ...... Δεν θα υπήρχε ζωή ,αν δεν καιγόμασταν στη φωτιά του έρωτα!!!!!!!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου